Het ijzeren gordijn

Paulien Oltheten is op reis. Tot eind juli fietst ze door de Baltische staten en een stukje van Polen. Ze fietst waar het IJzeren Gordijn heeft gestaan. Deze lijn van prikkeldraad heeft oost en west zo lang van elkaar gescheiden; het is alsof de twee delen van het continent met de rug naar naar elkaar toe hebben geleefd.

Met enige regelmaat plaatst Paulien stukjes film online. In al het materiaal van haar tocht – mensen halen water bij een bron, vogelaars wachten aan de Finse kant van de grens op een adelaar van Russische zijde – wint haar nieuwsgierigheid het van de verveling, angst, wansmaak of afwijzing.

In een Russisch orthodoxe kerk in Estland spreekt ze een jonge man, iemand bij wie de woorden over de lippen stromen. Een schier eindeloze vloed aan concepten, bekentenissen en geest-schuddende opmerkingen verlaat zijn mond. Tijdens het kijken wisselen afkeer en fascinatie elkaar af. Wat moet ik hiervan vinden? Elk van de videos kijkt als een oefening, een oefening in ‘iemand zijn die luistert’. Ze geeft de mensen een ruim filmkader en neemt de tijd om gesprekken te laten ontstaan. Ze luistert, zonder zichzelf te verliezen. Ze blijft ze stevig, dicht bij zichzelf: vraagt een Rus naar de oorlog in Oekraïne, een kerkganger naar de orthodoxe blik op de queere mens.